Her kilometre bir litre, her litre bir emisyon.
Toplama araçlarında emisyonun kaynağı yakıttır; yakıtın kaynağı da kilometredir. Akılkent rotayı planlarken yakıt tüketimini ve CO₂ emisyonunu amaç fonksiyonunun parçası olarak hesaba katar; sonucu araç bazında raporlar ve belediyenin sera gazı envanterine girdi sağlar.
Tecrübeyle: aynı sokaktan tekrar geçişBu şemada yol %61; yakıt ve CO₂ aynı oranda
Mevzuat belediyeden ne istiyor?
7552 sayılı İklim Kanunu, kurum ve kuruluşları enerji verimliliği, düşük karbonlu yakıt, elektrifikasyon ve sıfır atık sistemiyle yükümlü kılıyor. Büyükşehir ve il belediyeleri 2027 sonuna kadar Yerel İklim Değişikliği Eylem Planı hazırlayacak; yönetmeliğe göre her yıl il sera gazı envanteri çıkarılacak. Toplama araçlarının yakıtı bu envanterin doğrudan emisyon kalemidir.
Kilometreden envantere
Emisyon hesabı üç çarpandan oluşur: planlanan kilometre, aracın yüz kilometrede yaktığı yakıt ve litre başına emisyon faktörü. Akılkent birinciyi planlar, ikinciyi araç tipinizden alır, üçüncüyü yayımlanmış faktörlerle çarpar. Çıkan değer, sera gazı protokolünde "Kapsam 1" sayılan doğrudan emisyondur.
- Bir litre motorin
- 2,6–2,7 kg CO₂
- Çöp kamyonunun yüz kilometrede yaktığı
- 77–100 L
- Türkiye'de metan emisyonunda atık sektörünün payı
- %18,5
Kaynaklar: EPA Emission Factors Hub 2022; DESNZ sera gazı dönüşüm faktörleri 2026; Sousa vd. 2023, Environmental Science and Pollution Research; TÜİK Sera Gazı Emisyon İstatistikleri 1990–2024. Atık sektörü toplam emisyonun %2,6'sıdır; metan payı yüksektir çünkü düzenli depolama metan üretir. Araç yakıtı ise ulaştırma kalemine girer; ulaştırma toplamın %16,5'i, bunun %94'ü karayoludur.
Rota optimizasyonu emisyonu ne kadar azaltır?
Hakemli dergilerde yayımlanmış belediye atık toplama vakalarında rota optimizasyonu yakıtı yüzde on ile yirmi beş arasında azaltmıştır; mesafe kazancı yakıt kazancından genellikle küçüktür, çünkü yakıt eğim, yük ve dur-kalk ile de değişir. Akılkent'in bir büyükşehir ilçesi verisiyle yaptığı model analizi yüzde otuz dört buçuk azalma hesaplamıştır; bu bilgisayar ortamındaki sonuçtur, sahada henüz ölçülmemiştir.
Yenilenebilir enerji ile bağ
Belediyelerin elindeki en somut yenilenebilir kaynak atığın kendisidir. Türkiye'de yüze yakın çöp gazı tesisi depolama sahalarındaki metandan elektrik üretiyor; motorine en az yüzde yarım oranında bitkisel atık yağdan üretilmiş biyodizel harmanlanması zorunlu. Restorandan toplanan atık yağ, aynı belediyenin toplama aracının deposuna dönebiliyor.
Elektrikli toplama aracı Türkiye'de henüz belediye filolarında değil; ilk elektrikli hafif kamyon 2024'te özel bir firmaya satıldı, bir ilçe belediyesi güneş santralinden şarjla deniyor. Filonuza elektrikli araç girdiğinde plan hazır: Akılkent'in elektrikli araç modülü batarya menzilini rotaya sınır olarak koyar ve şarj dönüşlerini, boşaltma dönüşleri gibi, plana yerleştirir. Dizel ve elektrikli araçlar aynı planda birlikte değerlendirilir.
- Çöp gazından elektrik üreten tesis
- 97
- Motorinde zorunlu biyodizel harmanı
- %0,5
Kaynaklar: BİYOYATDER sektör raporu (Eylül 2026); Motorin Türlerine Biodizel Harmanlanması Hakkında Tebliğ (RG 16.06.2017); Otokar e-Atlas satış haberi (Eylül 2024); Schneider, Stenger ve Goeke 2014, Transportation Science.
Hesabın kapsamı
Akılkent'in hesabı araç filosunun yakıt kaynaklı doğrudan emisyonunu kapsar: planlanan kilometre, araç tüketimi ve yayımlanmış emisyon faktörünün çarpımı. Dizel ve elektrikli araçlar aynı planda; elektrikli araçta batarya menzili ve şarj dönüşleri plana dahildir. Sonuç ölçüm değil hesaptır; belediyenin sera gazı envanterine araç filosu kalemi için girdi sağlar. Elektrik tüketimi, tesisler ve depolama sahası metanı envanterin başka kalemleridir ve bu hesabın dışındadır. Oran vaat etmeyiz; sizin sonucunuz ön analizde kendi verinizle hesaplanır.
Kendi verinizle görün
Araç listeniz ve nokta konumlarınızla operasyonunuzun tasarruf potansiyelini hesaplar, sonucu birlikte değerlendiririz. Talep satın alma taahhüdü oluşturmaz.
Ücretsiz ön analiz isteyin