İçeriğe geç
Akılkent

Rota optimizasyonu rehberi

Rota optimizasyonu: hangi araç, hangi noktaya, hangi sırayla?

Rota optimizasyonu, elinizdeki araçlarla gidilecek noktaları en az kilometre, en az araç ve vardiya içinde tamamlayacak günlük planı hesaplamaktır. Akılkent bunu belediye filoları, atık toplayıcılar, kargo ve dağıtım filoları için yapar: mevcut araç listeniz ve durak konumlarınızla, ek donanım gerektirmeden.

Ücretsiz ön analiz isteyin

Rota optimizasyonu nedir?

Bir filoda her gün aynı soru sorulur: hangi araç hangi noktalara, hangi sırayla gidecek? Beş araç ve elli durak için bile olası sıralama sayısı elle karşılaştırılamayacak kadar büyüktür. Rota optimizasyonu bu sıralamaları bir yazılımla değerlendirir ve toplam kilometreyi, süreyi ve araç sayısını düşüren planı seçer. Yöneylem araştırmasında bu problemin adı araç rotalama problemidir.

İyi bir rota yalnızca kısa yol demek değildir. Aracın kapasitesi, vardiya süresi, dolunca tesise dönüşü, durakların kabul saatleri ve ağır araç yasakları birlikte hesaba katılmazsa plan kâğıt üzerinde kalır. Rota optimizasyon programı bu kısıtları gerçek yol ağı üzerinden değerlendirir; mesafe ve süre kuş uçuşu değil, sokak sokak hesaplanır.

Rota optimizasyonu araç takibiyle karıştırılır. Araç takip sistemi aracın nerede olduğunu gösterir; rota planlama yazılımı ise aracın nereye gitmesi gerektiğini önceden belirler. Akılkent ikincisini yapar ve mevcut takip sisteminizin üzerine eklenir.

Rota optimizasyonu ne kazandırır?

Kazanç üç yerden gelir: daha az kilometre, daha az araç ve vardiyaya sığan iş. Yakıt ve emisyon kilometreyle birlikte düşer; aynı işi bir araç eksikle yapmak ise doğrudan maliyet avantajıdır.

Toplama dışında geçen vardiya süresi, model analizi
%30,9 %6,2
Yakıt tüketimi ve emisyon, model analizi
%34,5 azalma
Yayımlanmış Türkiye vakalarında yakıt ve mesafe azalması
%13–25

İlk iki değer, bir büyükşehir ilçe belediyesinin gerçek araç, konteyner, vardiya ve yol ağı verisiyle yapılmış model analizidir; sahada gerçekleşmiş tasarruf değildir. Üçüncü değer hakemli dergilerde yayımlanmış belediye atık toplama vakalarına aittir ve başka operasyonlara aittir. Sizin sonucunuz kendi verinizle hesaplanır.

Örnek ön analiz raporunu indirin (PDF, 2 sayfa)

Hangi filolar için?

Aracı ve gidilecek noktası olan her operasyon için. Çekirdek aynıdır; her sektörün kuralları (kapasite, boşaltma, zaman penceresi, sürüş süresi) ayrıca tanımlanır. Sektörünüzün sayfasında kısıtların tamamı anlatılır.

Listede olmayan bir filo için de yazabilirsiniz: su, tüp ve gıda dağıtımı, bakım ve servis ekipleri, geri dönüşüm toplayıcıları, organize sanayi bölgeleri aynı çözücüyle planlanır.

Rota optimizasyon programı seçerken nelere bakmalı?

Hangi yazılımı seçerseniz seçin, teklif aşamasında şu altı soruyu sormanızı öneririz. Yanıtları Akılkent için de burada yazıyor.

  • Kısıtlar planın içinde mi? Kapasite, vardiya, boşaltma dönüşü, zaman penceresi ve araç-nokta uyumu sonradan elle düzeltilen bir rapor değil, rotayı belirleyen kurallar olmalı. Akılkent'te bu kısıtlar çekirdekte yer alır.
  • Mesafe gerçek yol ağından mı? Kuş uçuşu hesaplar sahada tutmaz. Tek yön, dönüş yasağı ve ağır vasıta kısıtlı yollar plana yansımalı.
  • Hangi veriyle başlıyor? Araç listesi ve durak konumları yetmeli. Sensör, terminal veya yeni cihaz şartı ek maliyet ve ek proje demektir; Akılkent'te gerekmez.
  • Sığmayan iş ne oluyor? Kapasite veya vardiya yetmediğinde yazılım bunu saklamamalı. Akılkent sığmayan noktaları ayrı listeler ve ek araç ihtiyacını belirtir.
  • Veri nerede tutuluyor? Kamu kurumları ve KVKK kapsamındaki veriler için yurt içi barındırma ya da kurum içi kurulum seçeneği olmalı.
  • Satın almadan önce kendi sonucunuzu görebiliyor musunuz? Başkasının vaka sonucu sizin sonucunuz değildir. Akılkent'te ön analiz ücretsizdir ve kendi verinizle yapılır.

Teknik işleyişi merak ediyorsanız rota optimizasyonunun nasıl çalıştığınıayrı sayfada anlattık.

Nasıl başlanır?

  1. Durak listesi ve araçlar

    Durak adresleri veya koordinatları, tahmini miktarlar, araç listesi ve çalışma saatleri. KML ya da Excel şablonuyla yüklenir; eksik bilgi ilk görüşmede birlikte tamamlanır.

  2. Ücretsiz ön analiz raporu

    Mevcut rotalarınızla planlanan rotalar araç, kilometre, süre ve yakıt bazında karşılaştırılır. Karar vermeden önce kendi sonucunuzu görürsünüz.

  3. Deneme ve geçiş

    Bir araç ve bir bölgeyle birkaç haftalık deneme; planlanan ile gerçekleşen kilometre ölçülür. Uygun bulunursa hizmet aylık abonelik esasıyla sürer.

Ücretsiz ön analiz isteyin

Rota optimizasyonu hakkında sık sorulanlar

Rota optimizasyonu ile araç takip sistemi arasındaki fark nedir?

Araç takip sistemi aracın şu an nerede olduğunu gösterir; rota optimizasyonu ise aracın nereye, hangi sırayla gitmesi gerektiğini önceden planlar. Biri izler, diğeri planlar. Akılkent mevcut takip sisteminizin yerine geçmez; üzerine planlama katmanı ekler ve takip verisini karşılaştırma için kullanabilir.

Excel ile rota planlama yapmak yeterli değil mi?

Birkaç araç ve sabit duraklar için el yordamıyla plan yapılabilir. Araç sayısı, durak sayısı ve kısıtlar (kapasite, vardiya, zaman penceresi, boşaltma dönüşü) arttıkça olası sıralamaların sayısı elle değerlendirilemeyecek kadar büyür. Rota optimizasyon yazılımı bu sıralamaları gerçek yol ağı üzerinden karşılaştırır. Verinizi Excel şablonuyla yüklemeniz yeterlidir.

Kaç araçtan itibaren anlamlı olur?

Genellikle beş ve üzeri araçla ya da günde yüzlerce durakla çalışan operasyonlarda fark ölçülebilir hale gelir. Daha küçük filolarda da zaman penceresi veya kapasite kısıtı yoğunsa kazanç olabilir. Bunu tahmin etmek yerine ücretsiz ön analizde kendi verinizle hesaplıyoruz.

Yeni cihaz veya sensör almam gerekiyor mu?

Hayır. Rota optimizasyonu için araç listesi, durak konumları ve çalışma saatleri yeterlidir. Sensör, araç terminali ya da yeni bir donanım gerekmez. Elinizde sensör veya takip verisi varsa aktarım imkânı ayrıca değerlendirilir.

Sonuçlar sahada da geçerli mi?

Sitedeki oranlar belirli bir veriyle yapılan model analizine aittir; sizin sonucunuz araçlarınıza, bölgenize ve çalışma koşullarınıza bağlıdır. Bu yüzden önce ön analiz, sonra tek bölgede birkaç haftalık deneme öneriyoruz: planlanan ile gerçekleşen kilometre sahada ölçülür.

Rota optimizasyonu ne kadar sürer, fiyatı nedir?

Ön analiz ücretsizdir ve satın alma taahhüdü oluşturmaz. Planın üretilmesi nokta ve araç sayısına bağlıdır; bir büyükşehir ilçesinin 27 araçlık vardiya verisinde ilçe geneli plan 20 dakikanın altında üretilmiştir. Devam edilirse hizmet aylık abonelik esasıyla sürer; kapsam ve koşullar ön analiz sonrasında birlikte belirlenir.